Skóra w menopauzie: lustro zmian zachodzących w organizmie
Skóra w menopauzie starzeje się szybciej, bo silnie zależy od estrogenów. Gdy ich ubywa, spada produkcja kolagenu, kwasu hialuronowego i lipidów, więc skóra staje się cieńsza i suchsza. To, co widzimy w lustrze, jest obrazem zmian w całym organizmie. Te same procesy dotyczą bowiem kości, naczyń i metabolizmu. Tym artykułem otwieramy serię sześciu tekstów o skórze w menopauzie. Wyjaśniamy w nim, co dzieje się pod powierzchnią skóry. Pokazujemy też, dlaczego warto działać wcześnie, najlepiej na długo przed ostatnią miesiączką.
Najważniejsze w skrócie
- W ciągu pierwszych 5 lat po menopauzie skóra może stracić nawet około 30% kolagenu [1].
- Zmiany nie kończą się na skórze. Z wiekiem przebudowują się też tkanka tłuszczowa i kości twarzy [3].
- Pierwsze sygnały pojawiają się często w perimenopauzie, przed ostatnią miesiączką.
- Promieniowanie UV odpowiada za około 80% widocznych oznak starzenia twarzy [2].
- Profilaktykę warto zacząć już po 30. roku życia, a najlepsze efekty daje opieka całego zespołu.
Dlaczego skóra tak mocno reaguje na menopauzę?
Przez lata to estrogeny podtrzymywały jędrność, nawilżenie i ukrwienie skóry. Skóra ma własne receptory estrogenowe i sama wytwarza niewielkie ilości tych hormonów. Dlatego menopauza uderza w nią z trzech stron jednocześnie:
- spada poziom estrogenów we krwi, bo jajniki wygaszają ich produkcję,
- skóra sama wytwarza mniej estrogenów,
- receptory w skórze reagują słabiej na hormony, które jeszcze krążą.
W efekcie w skórze rozwija się niedobór estrogenów. Komórki, które wcześniej pracowały intensywnie, wyraźnie zwalniają. W perimenopauzie poziom hormonów dodatkowo się waha. Z tego powodu skóra bywa nieprzewidywalna: raz przetłuszczona, częściej jednak sucha i podrażniona. Wiele kobiet mówi wtedy, że nie poznaje własnej skóry.
Co dzieje się z kolagenem, elastyną i nawilżeniem?
Po menopauzie fibroblasty, czyli komórki produkujące kolagen i elastynę, wytwarzają ich mniej. Jednocześnie istniejące włókna rozpadają się szybciej niż wcześniej. W pierwszych pięciu latach po menopauzie skóra może stracić nawet około 30% kolagenu [1]. W kolejnych latach ubywa go średnio około 2% rocznie [1]. Spada też ilość kwasu hialuronowego i lipidów. To one wiążą wodę i chronią barierę skóry, więc ich brak szybko widać.
| Składnik skóry | Za co odpowiada | Co zmienia się w menopauzie |
|---|---|---|
| Kolagen | Rusztowanie i gęstość skóry | Mniej nowego kolagenu, szybszy rozpad istniejącego [1] |
| Elastyna | Sprężystość, powrót skóry na miejsce | Skóra staje się wiotka i wolniej się napina |
| Kwas hialuronowy | Wiązanie wody, nawilżenie | Mniej wody w skórze, uczucie ściągnięcia |
| Lipidy bariery | Ochrona przed utratą wody i podrażnieniem | Suchość, szorstkość, nietolerancja kosmetyków |
| Mikrokrążenie | Dotlenienie i odżywienie skóry | Słabsze ukrwienie, mniej blasku |
Tak wygląda hormonalne starzenie skóry: więcej zmarszczek, wiotkość i sucha, „papierowa” skóra. Proces ten zaczyna się jednak głębiej, na poziomie pojedynczej komórki. Piszemy o tym w artykule Starzenie skóry zaczyna się w mitochondriach.
Czy menopauza zmienia tylko skórę, czy także rysy twarzy?
Zmienia także rysy. Z wiekiem tkanka tłuszczowa twarzy zmniejsza się i przesuwa w dół. Jednocześnie przebudowują się kości twarzoczaszki. Oczodoły się poszerzają, a żuchwa traci długość i wysokość [3]. U kobiet te zmiany kostne zaczynają się wcześniej niż u mężczyzn [3]. Skóra traci więc podporę od spodu. Dlatego nawet najlepszy krem nie rozwiąże problemu, który leży głębiej. Szczegółowo omawiamy to w trzeciej części serii.
Jakie są pierwsze sygnały hormonalnego starzenia skóry?
Pierwsze sygnały pojawiają się zwykle między 40. a 45. rokiem życia, jeszcze przed ostatnią miesiączką. Warto zwrócić uwagę na trzy zmiany:
- nagłą suchość i wrażliwość — krem, który wystarczał latami, wchłania się w sekundę, a znane kosmetyki zaczynają podrażniać,
- utrwalanie się zmarszczek mimicznych — linie wokół oczu i ust nie znikają już po nawilżeniu,
- stale zmęczone spojrzenie — cienie pod oczami, których korektor już nie ukrywa.
Wiele z tych objawów przypomina zwykłe starzenie. Różnicę robi tempo zmian. Jeśli nasilają się wyraźnie w ciągu kilku miesięcy, możliwe, że zaczyna się okres okołomenopauzalny.
Zauważasz te zmiany u siebie? Umów konsultację kosmetologiczną →
Czy profilaktykę starzenia skóry warto zacząć przed menopauzą?
Tak, i im wcześniej, tym lepiej. Produkcja kolagenu stopniowo spada już po 30. roku życia, a menopauza tylko ten proces przyspiesza. Łatwiej więc chronić zasoby skóry, niż później je odbudowywać. Podstawą profilaktyki jest codzienny filtr, dobrze dobrana pielęgnacja i zdrowe nawyki. Z czasem można sięgnąć także po zabiegi, które wspierają skórę, zanim zmiany się utrwalą.
Po 30. roku życia wiele osób wybiera na przykład radiofrekwencję mikroigłową, która pobudza skórę do produkcji kolagenu. Innym przykładem są niewielkie dawki toksyny botulinowej, które łagodzą pracę mięśni mimicznych. Dzięki temu zmarszczki mają mniej okazji, by się utrwalić. O obu metodach piszemy szerzej w kolejnych częściach serii.
Co da się odwrócić, a co tylko spowolnić?
Część zmian można wyraźnie poprawić, ale czasu nie da się cofnąć. Starzenie skóry wynika bowiem z dwóch grup czynników. Pierwsza to czynniki wewnętrzne: geny, hormony i upływ czasu. Druga to czynniki zewnętrzne: słońce, palenie, dieta, sen i pielęgnacja. Na pierwsze mamy ograniczony wpływ, na drugie — ogromny. Samo promieniowanie UV odpowiada za około 80% widocznych oznak starzenia twarzy [2].
- Dobrze poddają się poprawie: suchość, utrata blasku, szorstkość, drobne zmarszczki i nierówny koloryt.
- Można złagodzić i spowolnić: utratę gęstości, wiotkość, pogłębianie zmarszczek i utratę objętości.
- Nie da się odbudować: utraconej kości twarzoczaszki, dlatego profilaktyka ma tak dużą wartość.
O terapii hormonalnej menopauzy decyduje lekarz ginekolog lub endokrynolog. Bierze przy tym pod uwagę cały stan zdrowia, a nigdy wyłącznie skórę. Szerzej o objawach menopauzy piszemy w artykule Jak łagodzić objawy menopauzy?
Kiedy ze zmianami skóry iść do ginekologa lub endokrynologa?
Do lekarza warto zgłosić się, gdy zmianom skóry towarzyszą objawy nietypowe dla menopauzy:
- objawy menopauzy pojawiają się przed 40. rokiem życia, co może oznaczać przedwczesną niewydolność jajników [4],
- uderzenia gorąca, bezsenność czy wahania nastroju utrudniają codzienne funkcjonowanie,
- pojawia się nasilony trądzik w dojrzałym wieku, nadmierne owłosienie lub obniżenie głosu,
- na skórze pojawiają się nowe lub szybko zmieniające się znamiona.
Lekarz może zlecić badania hormonów, glukozy i lipidogramu. Warto też sprawdzić TSH, ponieważ choroby tarczycy dają objawy podobne do menopauzy.
Jak wygląda opieka nad skórą w menopauzie w Holispace?
Skórę traktujemy jak narząd, który zmienia się razem z resztą ciała. Taki sposób myślenia jest bliski podejściu, które rozwijamy w programie Longevity. Dlatego pracujemy zespołowo. Lekarz medycyny estetycznej zajmuje się głębszymi warstwami skóry. Kosmetolog dba o barierę, pielęgnację i bioregenerację. Dietetyk wspiera skórę od środka. Kolejne części serii pokazują, jak to wygląda w praktyce.
W następnej części: W kolejnej części zajmiemy się najczęstszym problemem kobiet w menopauzie, czyli suchą i cienką skórą. Pokażemy, jak lekarz medycyny estetycznej planuje terapię, która przywraca jej nawilżenie i gęstość — czytaj część 2 →
Źródła
- Brincat MP, Baron YM, Galea R. Estrogens and the skin. Climacteric. 2005;8(2):110–123.
- Flament F, Bazin R, Laquieze S i in. Effect of the sun on visible clinical signs of aging in Caucasian skin. Clinical, Cosmetic and Investigational Dermatology. 2013;6:221–232.
- Shaw RB Jr, Katzel EB, Koltz PF i in. Aging of the facial skeleton: aesthetic implications and rejuvenation strategies. Plastic and Reconstructive Surgery. 2011;127(1):374–383.
- European Society of Human Reproduction and Embryology (ESHRE) Guideline Group on POI. ESHRE Guideline: management of women with premature ovarian insufficiency. Human Reproduction. 2016;31(5):926–937.
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady medycznej. Decyzje dotyczące diagnostyki i leczenia podejmuje lekarz.
Seria „Skóra w menopauzie” — część 1 z 6
- 1. Skóra w menopauzie — lustro zmian w organizmie (czytasz teraz)
- Sucha, cienka skóra — jak odbudować gęstość
- Owal, objętość i zmarszczki mimiczne
- Pielęgnacja — błędy, które przyspieszają starzenie
- Bioregeneracja skóry dojrzałej w gabinecie
- Dieta i suplementy dla skóry
Najczęstsze pytania
Czy menopauza przyspiesza starzenie skóry?
Tak. Spadek estrogenów zmniejsza produkcję kolagenu, kwasu hialuronowego i lipidów. W pierwszych pięciu latach po menopauzie skóra może stracić nawet około 30% kolagenu. Dlatego wiele kobiet ma wrażenie, że twarz zestarzała się nagle.
W jakim wieku zaczynają się zmiany skóry związane z menopauzą?
Często już w perimenopauzie, zwykle po 40. roku życia. Pierwszymi sygnałami bywają nagła suchość, nietolerancja kosmetyków i utrwalanie się zmarszczek mimicznych.
Dlaczego w menopauzie skóra jest tak sucha?
Bo spada ilość kwasu hialuronowego i lipidów, które wiążą wodę i chronią barierę skóry. Skóra szybciej traci wodę, staje się szorstka i łatwiej się podrażnia. Pomaga pielęgnacja odbudowująca barierę, a nie dalsze odtłuszczanie.
Od jakiego wieku zacząć profilaktykę starzenia skóry?
Najlepiej po 30. roku życia, bo wtedy produkcja kolagenu zaczyna stopniowo spadać. Podstawą jest codzienny filtr i dobrze dobrana pielęgnacja. Zabiegi profilaktyczne warto dobrać po konsultacji ze specjalistą.
Co najbardziej przyspiesza starzenie skóry w menopauzie?
Przede wszystkim słońce, bo promieniowanie UV odpowiada za około 80% widocznych oznak starzenia twarzy. Do tego dochodzą palenie, niedobór snu, przewlekły stres i alkohol. Szkodzi też dieta uboga w białko i antyoksydanty.
Czy terapia hormonalna poprawia stan skóry?
Badania pokazują, że estrogeny mogą hamować utratę kolagenu w skórze. Terapię hormonalną rozważa się jednak ze względu na cały stan zdrowia, a nie samą skórę. Decyzję zawsze podejmuje lekarz ginekolog lub endokrynolog.