Czym jest overhinking?

Czy zdarzało Ci się odpędzać myśli, które mimo wysiłku wracały z większą siłą? Im intensywniej próbujesz je kontrolować, tym bardziej się nasilają. To naturalna reakcja mózgu w stanie chronicznego przeciążenia. Overthinking nie świadczy o słabości ani braku kompetencji. Jest konsekwencją długotrwałego stresu i przeciążenia układu nerwowego.

Overthinking to nadmierne analizowanie myśli, sytuacji lub decyzji, które prowadzi do poczucia przytłoczenia i stagnacji. To proces, w którym umysł „kręci się w kółko”, powtarzając te same rozważania, scenariusze i obawy, często bez osiągania żadnego praktycznego efektu.

Można go rozpoznać po kilku typowych cechach: jednostka nieustannie wraca do tych samych problemów, skupia się na „co jeśli?”, trudno jej podjąć decyzję, a myśli o przeszłości lub przyszłości powodują stres i zmęczenie.

Wyniki badań

W badaniach z udziałem młodzieży wysokie odsetki uczestników raportowały częste martwienie się, zmartwienia o przeszłość i przyszłość oraz powtarzające się negatywne myśli. W jednym z takich badań aż 96 % młodszych i 93 % starszych nastolatków deklarowało, że martwi się o wydarzenia z przeszłości, a 78 % starszych nastolatków martwi się o przyszłość, co wskazuje na silny komponent powtarzalnego myślenia związanego z overthinking.

Inne badania (Pubmed) nad młodzieżą wykazały, że negatywne interakcje rówieśnicze w mediach społecznościowych zwiększają inklinację do ruminacji. T sugeruje, że duża część nastolatków doświadcza takich powtarzających się myśli w codziennym życiu społecznym.

W neurobiologicznym ujęciu overthinking wynika z nadaktywności prawej półkuli mózgu. Odpowiedzialna jest za wyobrażenia i pamięć wizualną, przy jednoczesnym nadmiernym włączaniu lewej półkuli w działanie i planowanie. Próbując „tłumić” takie myśli, często paradoksalnie zwiększamy ich natężenie. Overthinking jest powszechny u osób ambitnych, liderów i przedsiębiorców. Balansują oni między wysokimi oczekiwaniami, presją wyników a brakiem odpowiedniej regeneracji umysłu.

Przeciążenie mentalne liderów – dlaczego myśli wracają

Dwa miesiące temu zgłosiła się do mnie Pani Katarzyna, właścicielka dynamicznie rozwijającej się firmy, która tworzyła już piąty oddział biura rachunkowego. Miała niespełna 30 lat i ogromny potencjał zawodowy, ale towarzyszyło jej narastające zmęczenie psychiczne. Zadała pytanie, które często słyszę: jak pozbyć się powracających myśli i wyłączyć wewnętrzny przymus pracy?

Dowody behawioralne pokazują, że tłumione myśli nie znikają. Nie są usuwane, lecz przechowywane w prawej półkuli mózgu, w obszarach odpowiedzialnych za wyobrażenia wzrokowe i pamięć. Nowe myśli generowane są w półkuli lewej, odpowiedzialnej za analizę i działanie. Oznacza to, że próby poznawczej kontroli myśli mogą wzmocnić ich nieświadomy ślad. Neurobiolog Roger Koenig-Robert podsumował to jednoznacznie: „Zauważyliśmy, co ludzie sobie wyobrażają, nawet jeśli nie są tego świadomi”. Badania opublikowane w Journal of Cognitive Neuroscience potwierdzają tendencję nawrotów tłumionych myśli.

Mindfulness jako skuteczna metoda zmniejszania overthinkingu

Mindfulness bywa mylony z wyciszaniem umysłu. W rzeczywistości Mindfulness nie polega na eliminowaniu myśli, lecz na zmianie relacji z nimi. Zamiast tłumienia pojawia się obserwacja i świadome zastępowanie uwagi. Praktyki Mindfulness obniżają aktywność sieci odpowiedzialnych za ruminacje, a układ nerwowy stopniowo wraca do stanu regulacji. Badania potwierdzają łatwiejsze osiąganie homeostazy i zmniejszenie przeciążenia poznawczego. Overthinking traci swoją dominującą rolę.

Mindfulness a zaangażowanie w pracy – wyniki badań Gallupa

Nadmiar myśli bezpośrednio wpływa na zaangażowanie w pracy. Raport Gallupa State of the Global Workplace 2023/2024 pokazuje, że tylko 23 procent pracowników na świecie jest realnie zaangażowanych. Kolejne 59 procent wykonuje pracę bez emocjonalnego związku, a 18 procent pozostaje aktywnie niezaangażowanych, generując koszty energetyczne i operacyjne. Zaangażowanie jest kluczowym wskaźnikiem produktywności, innowacyjności i dobrostanu zespołów. Chroniczne tłumienie myśli obniża energię, kreatywność i poczucie sensu. Dokładnie taki mechanizm obserwowałam u Pani Katarzyny – sukces biznesowy szedł w parze z wyczerpaniem wewnętrznym.

Self Immersion Method w praktyce biznesowej

Badania jednoznacznie pokazują nieskuteczność tłumienia myśli. Jest to strategia krótkoterminowa i kosztowna energetycznie. Dlatego stworzyłam autorską Self Immersion Method, która łączy Mindfulness, neurobiologię i realia biznesowe. Metoda opiera się na zastępowaniu, a nie tłumieniu myśli, oraz na świadomym zanurzeniu w doświadczeniu. Przywraca równowagę układu nerwowego i wspiera efektywność. Mindfulness nie spowalnia ambicji ani tempa działania. Pozwala wyjść z pułapki overthinkingu i odzyskać klarowność, energię oraz autentyczne zaangażowanie, które jest dziś kluczowym zasobem w biznesie i życiu.

Mentoring może skutecznie wspierać rozwój i otwarcie na zmianę, pomagając świadomie kierować energią i decyzjami. Poprzez rozmowy z mentorem łatwiej rozpoznać powtarzające się schematy myślowe i wprowadzić nowe strategie działania.

Integracja Mindfulness w proces mentoringowy

Integracja Mindfulness w proces mentoringowy pozwala lepiej obserwować swoje myśli i emocje. To zmniejsza overthinking, zwiększa elastyczność oraz gotowość do adaptacji w pracy i życiu osobistym.

Po wprowadzeniu mentoringu i Mindfulness w proces osobistego lub zawodowego rozwoju można oczekiwać kilku wymiernych efektów. Do najważniejszych należą zmniejszenie stresu jak i organizacyjnych:

1. Zmniejszenie overthinkingu – regularna praktyka Mindfulness przerywa błędne schematy myślowe i redukuje powracające, nieproduktywne myśli.
2. Większa jasność decyzji – dzięki obserwacji własnych myśli i otwarciu na feedback mentora łatwiej ocenić sytuację i podejmować przemyślane decyzje.
3. Lepsza elastyczność i odporność psychiczna – połączenie Mindfulness z mentoringiem sprzyja adaptacji do zmian, lepszemu zarządzaniu stresem.
4. Świadome kierowanie energią i czasem – Mindfulness może porządkować myśli;
5. Rozwój kompetencji interpersonalnych – korzystnie wpływa na relacje zespołowe i przywództwo.

Weronika Laura Ławniczak

Mentorka liderów, managerów

Źródła badań

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/39649467/ Gallup, State of the Global Workplace 2023/2024.
Koenig-Robert R., Pearson J., Journal of Cognitive Neuroscience.
Wegner D.M., Ironic Processes of Mental Control, Psychological Review.
Tang Y.Y., Hölze