Holispace Journal · Psychodietetyka
Jedzenie bywa źródłem przyjemności, jednak czasem zamienia się w przymus, nad którym trudno zapanować. Wyjaśniamy, czym jest jedzenie kompulsywne, ponieważ rzetelna wiedza pomaga przełamać wstyd. Pokazujemy też, jak wygląda wsparcie, gdyż z tym zaburzeniem nie trzeba zostawać samemu.
Czym jest jedzenie kompulsywne
Jedzenie kompulsywne, czyli zaburzenie z napadami objadania się, należy do zaburzeń odżywiania. Podczas napadu osoba spożywa dużo jedzenia, choć nie wynika to z fizycznego głodu. Towarzyszy temu poczucie utraty kontroli, dlatego trudno przerwać epizod mimo dyskomfortu. W odróżnieniu od bulimii nie pojawiają się zachowania kompensacyjne, takie jak prowokowanie wymiotów. Po napadzie często wracają wstyd i poczucie winy, ponieważ doświadczenie bywa bardzo przykre. Jest to jedno z najczęściej rozpoznawanych zaburzeń odżywiania u dorosłych. Podsumowując, jedzenie kompulsywne to realne zaburzenie, a nie chwilowa słabość.
Dlaczego to nie jest kwestia silnej woli
Przyczyny jedzenia kompulsywnego są złożone, dlatego nie sprowadzają się do braku dyscypliny. Na zaburzenie wpływają czynniki biologiczne, psychologiczne oraz społeczne, które wzajemnie się przeplatają. Częstym mechanizmem jest jedzenie pod wpływem emocji, ponieważ jedzenie chwilowo łagodzi napięcie i stres. U wielu osób współwystępują przy tym zaburzenia nastroju lub lękowe. Zaburzenie częściej dotyczy kobiet, choć mężczyźni również go doświadczają. Z tego powodu traktujemy je jako problem zdrowotny, a nie powód do oceniania. Krótko mówiąc, za napadami stoją mechanizmy, które można zrozumieć i leczyć.
Sygnały, które warto zauważyć
Niektóre sygnały mogą wskazywać, że relacja z jedzeniem wymaga uwagi. Zwracamy uwagę na powtarzalne wzorce, ponieważ pojedyncza sytuacja nie oznacza jeszcze zaburzenia. Do częstych sygnałów należą:
- nawracające epizody jedzenia z poczuciem braku kontroli;
- jedzenie w samotności z powodu wstydu;
- jedzenie mimo braku głodu oraz mimo uczucia sytości;
- silne poczucie winy lub przykrości po epizodzie;
- sięganie po jedzenie głównie w odpowiedzi na emocje.
Jeśli takie sygnały się powtarzają, warto porozmawiać ze specjalistą. Podsumowując, wczesne zauważenie wzorców ułatwia uzyskanie właściwego wsparcia.
Jak wspiera psychodietetyka
Psychodietetyka łączy wiedzę o żywieniu z psychologią, dlatego patrzy na jedzenie szerzej niż sam jadłospis. W pracy z pacjentem skupiamy się na zrozumieniu źródeł napadów, a nie na restrykcjach. Wyróżniamy kilka obszarów wsparcia:
- rozumienie źródeł — wspólnie nazywamy emocje i sytuacje, które wyzwalają napady,
- odbudowa relacji z jedzeniem — pomagamy odejść od myślenia w kategoriach zakazów i kar,
- wsparcie zespołu — łączymy opiekę dietetyka, lekarza oraz, w razie potrzeby, psychoterapeuty.
Nie proponujemy uniwersalnych diet, ponieważ trwała zmiana wymaga indywidualnego podejścia. Towarzyszymy w procesie stopniowo, gdyż pośpiech zwykle nasila napięcie. Podsumowując, wspieramy zmianę nawyków w sposób bezpieczny i wolny od oceniania.
Historie z gabinetu
Poniższe historie są anonimowe i ilustrują typowe doświadczenia, a nie konkretne osoby.
Pierwsza pacjentka zgłosiła się z poczuciem wstydu, ponieważ od lat jadła w ukryciu. Wspólnie zaczęliśmy od rozmowy o emocjach, dzięki czemu napady przestały być tematem tabu. Z czasem poczuła, że ze swoim problemem nie jest sama.
Drugi pacjent trafił do nas po nieudanych próbach kolejnych diet. Zamiast kolejnego planu zaproponowaliśmy spojrzenie na przyczyny, ponieważ restrykcje wcześniej tylko nasilały napady. Stopniowo odbudował spokojniejszą relację z jedzeniem.
Podsumowując, obie historie pokazują, że zmiana jest możliwa przy odpowiednim wsparciu.
Kiedy szukać wsparcia
Jeśli rozpoznajesz u siebie opisane wzorce, warto skonsultować się ze specjalistą. Pomóc mogą lekarz, dietetyk kliniczny, psychodietetyk oraz psychoterapeuta, ponieważ leczenie bywa zespołowe. Jedzenie kompulsywne jest zaburzeniem uleczalnym, dlatego sięgnięcie po pomoc jest oznaką troski o siebie. Nie musisz radzić sobie w pojedynkę, a pierwszym krokiem może być zwykła rozmowa. Podsumowując, jedzenie kompulsywne zasługuje na zrozumienie i profesjonalne wsparcie, a nie na ocenę.
Źródła
[1] Food Forum — częstość występowania BED. food-forum.pl
[2] Uzależnienia Behawioralne — współwystępowanie zaburzeń i czynniki ryzyka. uzaleznieniabehawioralne.pl