Igłoterapia sucha (dry needling) to forma terapii wykorzystywana w fizjoterapii do pracy z bólem mięśniowo-powięziowym. Polega na wprowadzeniu cienkiej, sterylnej, jednorazowej igły w ciało pacjenta w celu wywołania efektu terapeutycznego. Podczas zabiegu wykorzystuje się igły o średnicy najczęściej od 0,15 do 0,35 mm.
Mechanizmy działania igłoterapii suchej
Igły wykorzystywane podczas zabiegu są bardzo cienkie, co sprawia, że ich wpływ mechaniczny na tkanki jest minimalny. Główny mechanizm działania opiera się na reakcjach fizjologicznych zachodzących w tkankach i układzie nerwowym.
Zwiększone ukrwienie, które pojawia się podczas oraz po zabiegu, pomaga poprawić krążenie krwi i usuwać substancje prozapalne z bolących tkanek. Podczas zabiegu dochodzi również często do tzw. lokalnej odpowiedzi skurczowej, objawiającej się gwałtownym skurczem włókna mięśniowego. Może to wskazywać, że koniec igły trafił w docelowe miejsce. Zarówno zwiększone ukrwienie, jak i lokalna odpowiedź skurczowa wpływają na zmianę środowiska biochemicznego w pobliżu ogniska bólu, sprzyjając regeneracji.
Igłoterapia nie jest tym samym co akupunktura. Choć w obu metodach używa się igieł, akupunktura opiera się na koncepcjach energetycznych wywodzących się z medycyny wschodniej. Igłoterapia sucha natomiast bazuje na anatomii, neurofizjologii oraz badaniach naukowych uznawanych przez środowisko medyczne.
Czym jest płytka motoryczna (endplate noise)
W punktach spustowych obserwuje się zwiększoną spontaniczną aktywność płytki motorycznej, określaną jako „endplate noise”. Gdyby porównać badanie elektromiograficzne do nagrania dźwiękowego – zapis z punktu spustowego przypominałby nagranie wykonane w szumie: nieregularne, chaotyczne, pełne zakłóceń. Po ingerencji igły zapis EMG często zaczyna przypominać nagranie wykonane w ciszy – aktywność staje się bardziej uporządkowana, a nadmierne wyładowania ustępują. Normalizacja aktywności płytki motorycznej jest jednym z kluczowych mechanizmów działania igłoterapii.
Układ nerwowy a igłoterapia
Układ nerwowy, pod wpływem wyrazistego impulsu generowanego przez igłę, jest w stanie zmniejszyć odczuwanie bólu. Prawidłowo funkcjonujący układ nerwowy priorytetyzuje pewne informacje w celu optymalnego wykorzystania naszej uwagi. Przykładowo – prawdopodobnie nie zdajesz sobie sprawy, w jakim ułożeniu jest Twoja stopa, dopóki świadomie o tym nie pomyślisz. Stymulacja igłą ma za zadanie zmniejszyć aktywację szlaków nerwowych odpowiedzialnych za przesyłanie informacji o bólu.
Igłoterapia sucha w bólu mięśniowo-powięziowym
Igłoterapia jest wykorzystywana jako uzupełnienie terapii, gdy celem jest redukcja bólu. Jest jedną z wielu strategii pracy z mięśniowo-powięziowymi punktami spustowymi. Literatura wykazuje jej skuteczność głównie w krótkim terminie. Istnieje mało badań, które wyraźnie wykazują jej wyższość nad innymi metodami. Dlatego w fizjoterapii traktujemy ją jako narzędzie – jedno z wielu – do zarządzania bólem i przygotowania pacjenta do aktywnej pracy nad regeneracją.
Zastosowanie terapii suchej igły w Holispace
Igłoterapia może być wsparciem podczas leczenia takich problemów jak: ból szyi, ból karku, ból dolnej części pleców, szyjnopochodne oraz napięciowe bóle głowy. Wykazano pozytywny wpływ igłoterapii w takich schorzeniach jak łokieć tenisisty czy zespół bólu rzepkowo-udowego. W przypadku tendinopatii stożka rotatorów połączenie igłoterapii z ćwiczeniami ekscentrycznymi wykazywało lepsze i trwalsze efekty niż same ćwiczenia. Co ciekawe, w przypadku przewlekłego bólu dolnego odcinka pleców badania sugerują, że zastosowanie nieco grubszych igieł (np. 0,9 mm) może przynieść dłużej utrzymujące się efekty przeciwbólowe (nawet do 3 miesięcy po zabiegu), mimo że samo wkłucie jest wtedy bardziej odczuwalne dla pacjenta.
Przeciwwskazania
Do najważniejszych przeciwwskazań należą:
- zaburzenia krzepnięcia, stosowanie leków przeciwkrzepliwych (wymaga ostrożności),
- infekcje, w tym infekcje skóry lub choroby dermatologiczne w miejscu zabiegu,
- brak zgody pacjenta lub lęk przed igłą.
Kwalifikacji do zabiegu zawsze dokonuje fizjoterapeuta na podstawie szczegółowego wywiadu.
Jak wygląda zabieg z zastosowaniem suchych igieł?
Zabieg poprzedzony jest wywiadem oraz palpacyjną oceną tkanek. Po zlokalizowaniu miejsca docelowego skóra zostaje zdezynfekowana, a igła wprowadzona w tkankę. W zależności od celu terapeutycznego stosuje się technikę statyczną (igła pozostawiona w tkance na pewien czas) lub dynamiczną (delikatna manipulacja igłą w okolicy punktu bólowego). Po zabiegu pacjent może otrzymać krótkie zalecenia dotyczące aktywności i obserwacji reakcji pozabiegowych.
Co można odczuwać po zabiegu?
Po zabiegu możliwe jest wystąpienie: niewielkiego krwiaka, miejscowej bolesności podobnej do „zakwasów”, uczucia zmęczenia mięśnia, chwilowego napięcia lub rozluźnienia. Objawy te są naturalne i zwykle ustępują w ciągu 24-48 godzin.
Czy zabieg jest bezpieczny?
Igłoterapia sucha jest uznawana za procedurę bezpieczną i małoinwazyjną, szczególnie gdy wykonuje ją wykwalifikowany fizjoterapeuta. Zdecydowana większość reakcji po zabiegu to objawy łagodne i przejściowe, takie jak niewielkie krwawienie (70% przypadków), siniaki czy delikatna bolesność, co jest naturalnym efektem pobudzenia tkanek do regeneracji. Poważne powikłania są w codziennej praktyce niezwykle rzadkie. Najnowsze badania przeprowadzone wśród polskich specjalistów pokazują, że choć w skali całej, wieloletniej kariery zawodowej fizjoterapeuci sporadycznie odnotowują poważniejsze zdarzenia (jak np. przejściowe porażenie nerwu u 14% ankietowanych lekarzy/fizjoterapeutów), to ryzyko dla pacjenta podczas pojedynczej sesji pozostaje znikome. Pełne bezpieczeństwo gwarantuje stosowanie sterylnych, jednorazowych igieł oraz przestrzeganie rygorystycznych procedur medycznych.
Podsumowanie
Igłoterapia sucha jest narzędziem, które może wspierać proces redukcji bólu i przygotować tkanki do dalszej pracy terapeutycznej.
Autor: Krzysztof Stefański – fizjoterapeuta
Źródła
- Dach F., Ferreira K. S., Treating myofascial pain with dry needling: a systematic review for the best evidence-based practices in low back pain, „Arq Neuropsiquiatr” 2023, t. 81, nr 12, s. 1169-1178.
- Ma X., Qiao Y., Wang J., Xu A., Rong J., Therapeutic Effects of Dry Needling on Lateral Epicondylitis: An Updated Systematic Review and Meta-analysis, „Arch Phys Med Rehabil” 2024, t. 105, nr 11, s. 2184-2197.
- Pandya J., Puentedura E. J., Koppenhaver S., Cleland J., Dry Needling Versus Manual Therapy for Patients With Mechanical Neck Pain: A Randomized Controlled Trial, „J Orthop Sports Phys Ther” 2024, t. 54, nr 4, s. 267-278.
- Pourahmadi M., Dommerholt J., Fernández-de-Las-Peñas C. i in., Dry Needling for the Treatment of Tension-Type, Cervicogenic, or Migraine Headaches: A Systematic Review and Meta-Analysis, „Phys Ther” 2021, t. 101, nr 5, art. pzab068.
- Pourshafie S., Ashnagar Z., Jalaie S., Bashardoust Tajali S., Effects of eccentric exercises with and without dry needling approaches at the patients with chronic rotator cuff tendinopathy, „J Bodyw Mov Ther” 2025, t. 42, s. 976-981.
- Trybulski R., Kużdżał A., Kiljański M., Gałęziok K., Matuszczyk F., Kawczyński A., Clemente F. M., Adverse Reactions to Dry Needling Therapy: Insights from Polish Physiotherapy Practice, „Journal of Clinical Medicine” 2024, t. 13, nr 23, s. 7032.
Powyższy tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady medycznej. Decyzja o zastosowaniu igłoterapii powinna być podejmowana indywidualnie po konsultacji ze specjalistą oraz po przeprowadzeniu pełnej diagnostyki funkcjonalnej.